X
تبلیغات
پیکوفایل
اشکان سرپله -طراحی معماری تحلیل فضای شهری معماری معاصر معماری اسلامی پروژه های معماری روستا ۱و۲ طراحی فرهنگسرا

عناصر بصری نقطه خط صفحه

سه‌شنبه 4 آبان‌ماه سال 1389 ساعت 03:01 ب.ظ

عناصر بصری ( نقطه، خط، سطح و حجم)در هنر

نقطه

عناصر بصری ( نقطه، خط، سطح و حجم)در هنر

در هنر تجسمی وقتی از نقطه نام برده می شود، منظور چیزی است که دارای تیرگی یا روشنی، اندازه و گاهی جرم است و در عین حال ملموس و قابل دیدن است. از این نظر در ظاهر تشابهی میان این مفهوم از نقطه با آن چه که در ریاضیات به نقطه گفته می شود، وجود ندارد. در ریاضیات موضوعی ذهنی است که در فضا یا بر صفحه تصور می شود، بدون اینکه قابل دیدن و لمس شدن باشد. نقطه در زبان هنر تجسمی چیزی است کاملاً ملموس و بصری که بخشی از اثر تجسمی را تشکیل می دهد و دارای شکل و اندازه نسبی است. به عنوان مثال وقتی از فاصله ی دور به یک تک درخت در دشت نگاه می کنیم. به صورت یک نقطه تجسمی دیده می شود. اما وقتی به آن نزدیک می شویم یک حجم بزرگ می بینیم که از نقاط متعدد ( برگ ها) و خطوط ( شاخه ها) شکل گرفته است. بنابراین محدوده ی فضا یا سطح که همان کادر است نقش تعیین کننده ای در تشخیص دادن نقطه ی تجسمی و معنا پیدا کردن آن دارد. در صورتی که اندازه لکه یا عنصر بصری نسبت به کادر به قدری کوچک باشد که به طور معمول نتوانیم جزئیات آن ها را به صورت سطح یا حجم تشخیص بدهیم، می توانیم به آن نقطه تجسمی یا بصری بگوییم.

  موقعیت های مختلف نقطه

بسته به این که نقطه ی بصری در کجای کادر قرار گرفته باشد، موقعیت های متفاوتی را به وجود می آورد. یک نقطه روابط محدود ساده ای با اطراف خود دارد و به همان نسبت توجه مخاطب را به خود جلب می کند. اما چنانچه نقاط بصری متعددی در یک کادر وجود داشته باشند، بر اساس روابطی که از نظر شکل، اندازه ، تیرگی ، روشنی ، رنگ ، بافت ، دوری و نزدیکی با یکدیگر دارند تأثیرات بصری متفاوتی به وجود خواهند آورد.

گاهی ممکن است نقطه به عنوان کوچک ترین بخش تصویر تلقی شود. در این صورت در اثر تراکم نقطه های تیره تیرگی حاصل می شود و در اثر پراکندگی آنها روشنی دیده می شود.

  خط

در زندگی روزمره و در طبیعت، خط حضور چشمگیری دارد. در این زمینه می توان مثال های متفاوتی ذکر کرد. نقوش خطی روی لباس ها، ردیف صندلی ها در سالن امتحانات، خطوط آجرهای چیده شده، سیم ها و تیرهای برق، تنه درختان در کنار خیابان ها ، شیارهای شخم و ..

تنوع مثال ها و نمونه ها به خودی خود نشان می دهد که منظور از خط تجسمی معنایی نسبی از خط است و آن نشان دادن یک حرکت ممتد و پیوسته بر سطح یا در فضاست. بنابراین خط می تواند دو بعدی یا سه بعدی باشد. 

  جهت خط

خطوط تجسمی بر اساس جهت حرکت مداوم در یک مسیر کلی به چهار دسته ی اصلی تقسیم می شوند که عبارتند از

الف) خطوط عمودی که در طبیعت به شکل تنه درختان، تیرهای برق و ساختمان های مرتفع دیده می شوند. مفهوم این خطوط می تواند ایستادگی ، مقاومت و استحکام باشد.

ب) خطوط افقی که در طبیعت به صورت سطح زمین، خط افق، پهنه دریا یا یک انسان خوابیده دیده می شود. مفهوم این نوع خط می تواند آرامش ، سکون یا اعتدال باشد.

ج) خطوط مایل که در طبیعت به شکل کناره های کوه، خط رعد در آسمان و سراشیبی دیده می شوند. و در یک اثر تجسمی برای نشان دادن تحرک ، پویایی ، خشونت و عدم سکون و ثبات به کار می روند.

د) خطوط منحنی که معمولاً در طبیعت به شکل تپه ماهور، انتشار امواج، پست و بلندی زمین و حرکت بعضی از جانوران دیده می شوند و در یک اثر تجسمی ممکن است برای نمایش دحرکت سیال و مداوم، ملایمت و ملاطفت به کار گرفته شود.

  حالت خط

خطوط می توانند در مسیر حرکت خود دارای شرایط زیر باشند :

1 - ضخیم یا نازک، قوی یا ضعیف ، تیره یا روشن شوند.

2 – به صورت خطوط باریک یا ضخیم یکنواخت باشند.

3 – می توانند در جهت مسیر اصلی خود به صورت بریده بریده و یا متعدد باشند.

4 – می توانند در جهت مسیر اصلی خود به شکل زیگزاگ، شکسته و یا موجی در می آیند.

5 – می توانند به صورت منظم و یا نامنظم در مسیر اصلی حرکت خود تغییر جهت دهند. 

  کاربرد خط

خط عنصر اصلی طراحی است. ترسیم خطوط پیرامونی یک شکل می تواند تصویر اشیا را به نمایش بگذارد. تراکم و انبساط هاشورها حجم و سایه روشن را نشان می دهد. با ضخیم و نازک کردن خط در طراحی، قسمت های سایه دار مشخص می شوند و حالت خطوط جنسیت و بافت اشیا را از لحاظ نرمی، سختی و استحکام مشخص می کند.

در آثار نقاشان طبیعت گرا که شکل های اشیا به دقت ترسیم می شوند، وجود خط به عنوان پایه ی اصلی طرح قابل مشاهده است در نقاشی ایرانی خط همواره جایگاهی پراهمیت دارد. خط همچنین در رشته های دیگر هنر تجسمی نقش متناسب خود را در شکل دهی به اثر بازی می کند. در هنر گرافیک استفاده از خط کاربردهای متنوعی را در طراحی نشانه، در طراحی و ساخت اعلان، تصویرسازی و صفحه آرایی دارد. همچنان که در طراحی لباس، نقشه کشی، طراحی صنعتی، مجسمه سازی و عکاسی نیز خط همواره پایه اصلی اجرا و ترکیب بصری اثر را به عهده دارد.

  سطح

 

شکلی که دارای دو بعد (طول و عرض) باشد سطح نامیده می شود. در طبیعت و در پیرامون ما سطوح به اشکال متنوع وجود دارند. سطح چیزها در طبیعت گاه به صورت هموار و گاه ناهموار و دارای بافت ها نقش های مختلف است.

در هنر تجسمی سطح را به انحای مختلف می توان تجسم بخشید و به وجود آورد، مانند شکل زیر :   

سطح ممکن است مستوی باشد مانند یدوار یا کف اتاق، سطح زمین فوتبال یا سطح روی یک کتاب

همچنین سطح ممکن است منحنی باشد مانند سطح یک سقف گنبدی.

همه ی سطح ها از سه شکل هندسی دایره، مربع، مثلث یا ترکیبی از آن ها به وجود می آیند. این شکل ها هر یک خصوصیات قابل مطالعه ای دارند.

دایره : دایره شکل کاملی است که حرکت جاودانه و مداومی را نشان می دهد. همچنین دایره نماد نرمی، لطافت، سیالیت، تکرار، درون گرایی، آرامش روحانی و آسمانی، پاکی و صمیمیت به شمار می آید.

مربع : مربع بر خلاف دایره نماد صلابت، استحکام و سکون است. این شکل مظهر قدرت زمین و مادی و در عین حال از زیباترین اشکال هندسی است.

مثلث : مثلث به واسطه زوایای تندی که دارد سطحی مهاجم و شکلی ستیزنده به نظر می رسد که همواره در حال تحول و پویایی است. بر اساس ترکیب هایی از مثلث می توان ترکیب های ساختاری بسیاری به وجود آورد. استفاده از مثلث و شبکه های مثلثی یک اصل ساختاری در طبیعت و در معماری به شمار می رود.

و اینم چندتا لینک برای مطالعه ی بیشتر:

شبکه آموزش

هنری به نام معماری

سطح در جهتی به غیر از امتدادش ادامه می یابد و به حجم تبدیل می شود . از نظر مفهومی ، یک حجم حاوی سه بعد ، طول ، عرض و ارتفاع می باشد .

تمامی احجام به روش های زیر قابل درک شدن و بررسی هستند:

نقاط یا رئوس جایی که چند سطح با هم تلاقی می کنند . خطوط یا لبه ها ، جایی که دو سطح باهم تلاقی می کنند.

سطوح یا وجوه که حدود و مرزهای یک حجم را مشخص می کنند .

فرم اولین ویپگی بارز یک حجم است که توسط اشکال و نحوه ارتباط سطوحی که محدوده حجم را مشخص می کنند تعریف می شود

در فرهنگ طراحی معماری ، حجم عنصری سه بعدی است و می تواند یک فضای بعد دار باشد که اجسامی در آن قرار گرفته اند و یا یک فضای خالی باشد که سطوح آن را احاطه کرده اند.

میدان - اثر میکل آنژ

در معماری حجم فضایی است که بوسیله سطوح دیوار، سقف و کف تعریف می شود . و یا مقدار فضایی است که توده ساختمان آن را پر کرده است

نظرات (6)
سه‌شنبه 4 آبان‌ماه سال 1389 ساعت 05:24 ب.ظ
از مدیرت وبلاگ به خاطره زحماتتان ممنونم
امتیاز: 0 0
یکشنبه 16 آبان‌ماه سال 1389 ساعت 11:27 ق.ظ
سلام بر همه معماران واقعا رشته جذابی دارید این ادرس وبلاگ منه نقشه برداری www.iman1sorvey.blogfa.com
امتیاز: 0 0
چهارشنبه 27 بهمن‌ماه سال 1389 ساعت 10:54 ق.ظ
وبلاگ خوبی دارین ماهم جزی از بچه های معماریم استفاده کردیم
پاسخ:
ممنونم از نظر شما دوست و همکار گرامی موفق باشید
امتیاز: 0 0
یکشنبه 1 اسفند‌ماه سال 1389 ساعت 09:23 ب.ظ
سلام واقعا عالی بود لذت بردم.کاش زودتر وبلاگتونو پیدا میکردم.
موفق باشید.
امتیاز: 0 0
شنبه 6 فروردین‌ماه سال 1390 ساعت 08:18 ب.ظ
سلام..وبلاگتون حرف نداره منم رشتم معماریه میخواستم اگر براتون امکان داره کمکم کنین به ماگفتن به وسیله خط و نقطه ارامش و خشونت وتعادل و بی نظمی و حرکت و سکون و نشون بدین دوروزه هرچی فکر میکنم نمیتونم چیزی بکشمممنون میشم کمکم کنین..ترم اولیم
امتیاز: 0 0
یکشنبه 8 دی‌ماه سال 1392 ساعت 03:54 ب.ظ
سلام و سپاسگزار از شما ... ممکن هست که آی دی یاهو را برایم ایمیل کنید چون به کمک فکری در انجام پروژه طراحی مقدماتی 2 نیاز دارم ... یک هفته هست که در اینترنت میگردم اما جوابگوی آنچه که باید انجام بدهم پیدا نکردم . سپاسگزارم
امتیاز: 0 0
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نظر شما
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد